
سیستم اسپرینکلر پارکینگ یک شبکه لوله کشی آب تحت فشار در سقف پارکینگ است که با بالا رفتن دما در محل آتش، اسپرینکلرهای همان نقطه به طور خودکار باز می شوند و آتش را کنترل می کنند. در طراحی رایج، پارکینگ های مسقف در گروه خطر معمولی قرار می گیرند و اسپرینکلرها بر اساس تراکم پاشش و سطح عملکرد مشخص، با فاصله های استاندارد در سقف چیده می شوند. در بازدید آتش نشانی، بیشترین ایرادها در چهار نقطه گرفته می شود: موانع زیر اسپرینکلرها مثل کانال و سینی کابل، شیر کنترل و زنگ و تجهیزات آزمایش، پمپ و منبع آب، و مدارک آزمایش فشار.
این مقاله برای سازندگان و ناظرانی نوشته شده که پارکینگ پروژه را طراحی یا اجرا می کنند و می خواهند بدون توقف از بازدید آتش نشانی عبور کنند.
نکات کلیدی
- پارکینگ به دلیل بار آتش خودروها و تجمع سریع دود، از حساس ترین فضاهای ساختمان است.
- اجزای اصلی: منبع آب، پمپ ها، شیر کنترل و زنگ، لوله کشی، اسپرینکلرها و تجهیزات آزمایش.
- در پارکینگ های سرد که خطر یخ زدگی دارند، سیستم خشک یا روش های محافظت در برابر یخ زدگی لازم است.
- هماهنگی ارتفاع اسپرینکلرها با کانال های تهویه، سینی کابل و تیرها، مهم ترین نکته اجرایی است.
- سیستم اسپرینکلر بدون آزمایش و نگهداری دوره ای، در روز حادثه قابل اعتماد نیست.
چرا پارکینگ حساس ترین فضای ساختمان است
یک خودروی امروزی مقدار زیادی پلاستیک، لاستیک، سوخت و در خودروهای برقی باتری دارد. آتش یک خودرو می تواند در فضای بسته به خودروهای کناری سرایت کند. پارکینگ ها معمولا سقف نسبتا کوتاه و تهویه طبیعی محدود دارند، پس دود به سرعت فضا را پر می کند و دید را از بین می برد. پارکینگ های زیرزمینی چند طبقه هم دسترسی آتش نشانان را سخت تر می کنند.
از طرف دیگر، پارکینگ زیر واحدهای مسکونی یا تجاری قرار دارد. آتشی که در پارکینگ کنترل نشود، می تواند از طریق داکت ها، راه پله و رمپ ها به طبقات بالا برسد. به همین دلیل در مبحث سوم مقررات ملی ساختمان و ضوابط آتش نشانی، پارکینگ ها توجه ویژه ای دارند و در بسیاری از پروژه ها، به خصوص پارکینگ های بزرگ، چند طبقه یا زیرزمینی، سیستم اطفای خودکار الزامی است. برای این که بدانید پروژه شما مشمول چه الزاماتی است، مقاله کدام ساختمان ها ملزم به سیستم اطفای حریق هستند را بخوانید.
حتما بخوانید
اجزای سیستم اسپرینکلر پارکینگ
منبع آب و پمپ ها
سیستم اسپرینکلر به آبی با فشار و دبی کافی برای مدت زمان مشخص نیاز دارد. در بیشتر ساختمان ها این آب از یک منبع ذخیره اختصاصی آتش نشانی تأمین می شود. پمپ اصلی آتش نشانی، در صورت نیاز پمپ پشتیبان دیزلی یا با منبع برق اضطراری، و یک پمپ کوچک نگه دارنده فشار به نام پمپ جاکی، مجموعه پمپاژ را تشکیل می دهند. پمپ جاکی نشتی های کوچک را جبران می کند تا پمپ اصلی بی دلیل روشن نشود.
شیر کنترل و زنگ
هر بخش از سیستم اسپرینکلر، یک مجموعه شیر کنترل و زنگ دارد که شامل شیر اصلی قطع و وصل با نشانگر وضعیت، شیر یک طرفه زنگ دار، فشارسنج ها، کلید جریان یا کلید فشار برای ارسال سیگنال به پنل اعلام حریق، و شیر آزمایش و تخلیه است. وقتی اسپرینکلری باز می شود، جریان آب از این مجموعه، زنگ و سیگنال هشدار را فعال می کند.
لوله کشی
شبکه لوله کشی از رایزر اصلی، لوله های اصلی توزیع و لوله های شاخه ای تشکیل می شود. قطر لوله ها با محاسبات هیدرولیکی تعیین می شود تا در دورترین نقطه هم فشار و دبی کافی برسد. لوله ها باید با آویزها و تکیه گاه های مناسب نگه داشته شوند و در ساختمان های واقع در مناطق لرزه خیز، مهار لرزه ای هم لازم است.
اسپرینکلرها
هر اسپرینکلر یک المان حساس به حرارت دارد، معمولا یک حباب شیشه ای حاوی مایع، که در دمای مشخص می شکند و آب آزاد می شود. فقط اسپرینکلرهای نزدیک آتش باز می شوند، نه همه سیستم. در پارکینگ ها معمولا اسپرینکلرهای رو به بالا یا رو به پایین با پوشش استاندارد استفاده می شود. نوع، دمای عملکرد و ضریب دبی اسپرینکلر توسط طراح تعیین می شود.
اتصال آتش نشانی
یک اتصال بیرونی در نمای ساختمان که خودروی آتش نشانی بتواند آب را مستقیما به شبکه اسپرینکلر یا لوله قائم پمپ کند. این اتصال باید در دسترس، با علامت مشخص و بدون مانع باشد.

در سقف پارکینگ، اسپرینکلرها باید با جت فن ها، کانال های تهویه و سینی های کابل هماهنگ شوند تا پاشش آب مسدود نشود
نکات طراحی
طراحی اسپرینکلر در ایران معمولا بر اساس مبحث سوم و استاندارد NFPA 13 انجام می شود. در این استاندارد، پارکینگ های مسقف به طور معمول در گروه خطر معمولی یک قرار می گیرند. چند نکته مهم طراحی:
- تراکم پاشش و سطح طراحی: بر اساس گروه خطر، مقدار آب در هر متر مربع و سطحی که هم زمان باید پوشش داده شود تعیین می شود.
- فاصله و پوشش هر اسپرینکلر: هر اسپرینکلر سطح مشخصی را پوشش می دهد و فاصله آن ها از هم و از دیوارها محدودیت دارد.
- موانع: تیرها، کانال ها و سینی های کابل که پاشش آب را قطع می کنند، باید در طراحی دیده شوند و در صورت لزوم اسپرینکلر اضافه زیر آن ها قرار گیرد.
- یخ زدگی: در پارکینگ هایی که دما زیر صفر می رود، سیستم تر ممکن است یخ بزند. سیستم خشک که لوله های آن با هوای فشرده پر است، یا روش های دیگر محافظت در برابر یخ زدگی، در این شرایط استفاده می شود.
- محاسبات هیدرولیکی: تعیین قطر لوله ها و مشخصات پمپ بر اساس دورترین و نامطلوب ترین ناحیه.
- هماهنگی با تهویه و تخلیه دود: سیستم اسپرینکلر و سیستم تخلیه دود پارکینگ باید با هم طراحی شوند.
نکات اجرایی که بیشترین ایراد را دارند
| موضوع | ایراد رایج | راه پیشگیری |
|---|---|---|
| موانع زیر اسپرینکلر | کانال تهویه، جت فن یا سینی کابل بعد از اسپرینکلر نصب شده و جلوی پاشش را گرفته | هماهنگی ارتفاع ها پیش از اجرا و نقشه هماهنگ شده سقف |
| فاصله تا سقف | اسپرینکلر خیلی پایین تر یا نزدیک تر از حد مجاز به سقف | رعایت فاصله های تعیین شده در طراحی |
| رنگ آمیزی | رنگ روی حباب یا بدنه اسپرینکلر | پوشاندن اسپرینکلرها در زمان رنگ آمیزی سقف |
| آویزها | فاصله زیاد آویزها یا نبود مهار لرزه ای | اجرای آویزها طبق جزئیات طراحی |
| شیر کنترل | شیر نیمه بسته یا بدون پلمب و نشانگر | شیرهای با نشانگر وضعیت و پلمب در حالت باز |
| تخلیه | نبود مسیر تخلیه برای شیر آزمایش | پیش بینی کفشور یا لوله تخلیه |
| اسپرینکلر یدکی | نبود جعبه اسپرینکلر یدکی و آچار مخصوص | نصب جعبه کنار شیر کنترل |
مواردی که در بازدید آتش نشانی بررسی می شود
جزئیات بازدید در هر شهر ممکن است متفاوت باشد، اما بازرسان معمولا این موارد را کنترل می کنند:
- مطابقت اجرا با نقشه تأیید شده، از جمله تعداد و جای اسپرینکلرها.
- وضعیت شیرهای کنترل و زنگ: باز بودن، نشانگرها و پلمب.
- فشار سیستم روی فشارسنج ها.
- عملکرد پمپ ها در حالت خودکار و روشن شدن با افت فشار.
- حجم منبع آب و آب گیری خودکار آن.
- عملکرد شیر آزمایش و ارسال سیگنال به پنل اعلام حریق.
- نبود مانع زیر اسپرینکلرها و فاصله کافی از کالا یا وسایل.
- اتصال آتش نشانی در نما، علامت گذاری و دسترسی.
- صورت جلسه آزمایش فشار و مدارک تجهیزات.
نگهداری و آزمایش دوره ای
اسپرینکلر سیستمی است که ممکن است سال ها استفاده نشود. همین موضوع باعث می شود ایرادها پنهان بمانند. استاندارد NFPA 25 برنامه بازدید، آزمایش و نگهداری سیستم های آبی آتش نشانی را مشخص می کند. به طور خلاصه:
- بازدید منظم وضعیت شیرها، فشارسنج ها و نبود نشتی.
- روشن کردن دوره ای پمپ ها و کنترل عملکرد آن ها.
- آزمایش جریان از شیر آزمایش و کنترل زنگ و سیگنال.
- بازدید اسپرینکلرها از نظر رنگ، خوردگی، آسیب فیزیکی و موانع جدید.
- کنترل منبع آب، شیر شناور و نبود رسوب.
- ثبت همه آزمایش ها در دفترچه.
یکی از رایج ترین مشکلات در ساختمان های بهره برداری شده، بسته ماندن شیر اصلی پس از یک تعمیر است. همین یک اشتباه کل سیستم را بی اثر می کند. کنترل منظم وضعیت شیرها ساده ترین و مهم ترین بازدید است.
سوالات متداول
آیا همه پارکینگ ها به اسپرینکلر نیاز دارند
نه همه. الزام به اسپرینکلر به اندازه، تعداد طبقات، زیرزمینی بودن پارکینگ و ضوابط آتش نشانی شهر بستگی دارد. پارکینگ های بزرگ، چند طبقه و زیرزمینی معمولا مشمول هستند.
وقتی یک اسپرینکلر باز شود، همه اسپرینکلرها آب می پاشند
خیر. در سیستم های رایج، هر اسپرینکلر جداگانه با حرارت محل خود باز می شود. معمولا فقط چند اسپرینکلر نزدیک آتش فعال می شوند.
سیستم تر و خشک چه تفاوتی دارند
در سیستم تر لوله ها همیشه پر از آب هستند و واکنش سریع تری دارند. در سیستم خشک لوله ها با هوای فشرده پر هستند و آب فقط پس از باز شدن اسپرینکلر وارد می شود. سیستم خشک برای فضاهای در معرض یخ زدگی استفاده می شود.
چرا نمی توان کانال تهویه را زیر اسپرینکلر رد کرد
چون کانال جلوی پاشش آب را می گیرد و ناحیه زیر آن بدون پوشش می ماند. اگر عبور کانال اجتناب ناپذیر است، طراح باید اسپرینکلر اضافه زیر کانال پیش بینی کند.
جمع بندی
اسپرینکلر پارکینگ وقتی درست کار می کند که سه چیز درست باشد: طراحی بر اساس گروه خطر و محاسبات هیدرولیکی، اجرای هماهنگ با سایر تأسیسات سقف، و نگهداری منظم پس از بهره برداری. بیشتر ایرادهایی که در بازدید آتش نشانی گرفته می شود، از هماهنگی نکردن ارتفاع ها و مستند نکردن آزمایش ها می آید.
گروه مهندسی علیزاده طراحی و اجرای سیستم های اعلام و اطفای حریق را تا مرحله تأییدیه آتش نشانی انجام می دهد. برای بررسی سیستم اسپرینکلر پارکینگ پروژه خود، از طریق فرم تماس سایت با ما در ارتباط باشید.
آخرین مقالات
-
اسپرینکلر پارکینگ: طراحی، اجرا و بازدید آتش نشانی ( ۱۴۰۵/۰۸/۲۴) -
کدام ساختمان ها ملزم به سیستم اطفای حریق هستند؟ ( ۱۴۰۵/۰۸/۲۰) -
تاییدیه آتش نشانی پایان کار: مراحل و مدارک ( ۱۴۰۵/۰۸/۱۷) -
تاسیسات هوشمند ساختمان: ۶ کاربرد عملی ( ۱۴۰۵/۰۸/۱۳) -
هزینه اجرای تاسیسات مکانیکی ساختمان در ۱۴۰۵ ( ۱۴۰۵/۰۸/۱۰)
