
در سیستم اعلام حریق متعارف، دتکتورها در چند زون گروه بندی می شوند و پنل فقط می گوید آتش در کدام زون است. در سیستم آدرس پذیر، هر دتکتور و شستی یک آدرس اختصاصی دارد و پنل دقیقا می گوید کدام دستگاه در کدام اتاق فعال شده است. برای ساختمان های کوچک با تعداد زون کم، سیستم متعارف ساده تر و اقتصادی تر است. برای برج های مسکونی، ساختمان های اداری، تجاری، هتل ها و هر ساختمانی که تعداد زیادی فضا و دستگاه دارد، سیستم آدرس پذیر دقت، سرعت واکنش و سهولت نگهداری بسیار بیشتری دارد و در مجموع منطقی تر است.
این مقاله دو سیستم را از نظر نحوه کار، هزینه، دقت تشخیص و نگهداری مقایسه می کند و نشان می دهد کدام برای کدام ساختمان مناسب است. مخاطب آن کارفرمایان پروژه های تجاری و اداری و انبوه سازان مسکونی است.
تفاوت اصلی
- متعارف: تشخیص در سطح زون، تجهیزات و پنل ارزان تر، مناسب ساختمان های کوچک.
- آدرس پذیر: تشخیص در سطح هر دستگاه، برنامه ریزی منطقی فرمان ها، پایش وضعیت دتکتورها، مناسب ساختمان های متوسط و بزرگ.
- در ساختمان های بزرگ، کابل کشی حلقه ای سیستم آدرس پذیر می تواند بخشی از هزینه بیشتر تجهیزات را جبران کند.
- زمان پیدا کردن محل آتش و محل خرابی در سیستم آدرس پذیر به طور محسوس کوتاه تر است.
- نگهداری سیستم آدرس پذیر به تکنسینی نیاز دارد که با نرم افزار و برنامه ریزی پنل آشنا باشد.
دو سیستم چه فرقی دارند
سیستم اعلام حریق متعارف
در سیستم متعارف، ساختمان به چند زون تقسیم می شود، مثلا هر طبقه یک زون. همه دتکتورها و شستی های یک زون روی یک مدار کابل مشترک قرار دارند و انتهای هر مدار یک مقاومت پایانی دارد که پنل با آن سلامت کابل را کنترل می کند. وقتی یک دتکتور فعال شود، پنل فقط می فهمد که در آن زون حریق وجود دارد. نگهبان یا آتش نشان باید خودش در آن زون بگردد تا محل دقیق را پیدا کند.
سیستم اعلام حریق آدرس پذیر
در سیستم آدرس پذیر، دستگاه ها روی یک حلقه یا لوپ کابل قرار دارند و هر دستگاه یک آدرس منحصر به فرد دارد. پنل به طور مداوم با تک تک دستگاه ها ارتباط دارد. وقتی دتکتوری فعال شود، پنل نام و محل آن را نشان می دهد، مثلا «طبقه هفتم، دفتر ۷۰۳، دتکتور دود سقف». در سیستم های آنالوگ آدرس پذیر، پنل مقدار اندازه گیری شده هر دتکتور را هم دریافت می کند و تصمیم درباره هشدار را خودش می گیرد. این امکان، هشدارهای کاذب را کم می کند و کثیف شدن دتکتورها را پیش از خرابی خبر می دهد.
در کابل کشی حلقه ای، اگر کابل در یک نقطه قطع شود، دستگاه ها از سمت دیگر حلقه همچنان به پنل وصل هستند. ماژول های ایزولاتور هم یک اتصال کوتاه را جدا می کنند تا بقیه حلقه از کار نیفتد.
حتما بخوانید
مقایسه هزینه، دقت و نگهداری
| معیار | متعارف | آدرس پذیر |
|---|---|---|
| تشخیص محل | در سطح زون | در سطح هر دستگاه |
| قیمت هر دتکتور و پنل | کمتر | بیشتر |
| کابل کشی | یک مدار برای هر زون | حلقه هایی با تعداد زیادی دستگاه |
| هزینه کل در ساختمان کوچک | معمولا کمتر | معمولا بیشتر |
| هزینه کل در ساختمان بزرگ | با افزایش زون ها و کابل ها بالا می رود | رقابتی، با مزیت های فنی بیشتر |
| هشدار کاذب | بیشتر محتمل | کمتر، با جبران آلودگی و تنظیم حساسیت |
| تشخیص خرابی | در سطح مدار | در سطح دستگاه، با گزارش دستگاه کثیف یا معیوب |
| فرمان به سایر سیستم ها | ساده و محدود | قابل برنامه ریزی دقیق برای هر ناحیه |
| توسعه آینده | محدود به ظرفیت زون ها | اضافه کردن دستگاه روی حلقه با برنامه ریزی |
| نگهداری | ساده تر | نیاز به آشنایی با نرم افزار پنل |
| ثبت رویدادها | محدود | تاریخچه کامل هشدارها و خطاها |
دقت تشخیص در عمل یعنی چه
فرض کنید در یک ساختمان اداری ده طبقه، هر طبقه یک زون است و هر طبقه چند ده دتکتور دارد. در سیستم متعارف، با فعال شدن هشدار طبقه هفتم، نگهبان باید کل طبقه را بگردد، شامل دفاتر، اتاق ها، راهروها و سقف کاذب، تا محل را پیدا کند. در یک حریق واقعی، این دقایق بسیار ارزشمندند. در یک هشدار کاذب، همین جست و جو باعث می شود ساکنان به هشدارها بی اعتماد شوند.
در سیستم آدرس پذیر، پنل همان لحظه می گوید کدام دتکتور فعال شده است. نمایشگرهای تکرارکننده در لابی یا اتاق نگهبانی همان اطلاعات را نشان می دهند. اگر دتکتوری به دلیل گرد و غبار ساختمانی یا آلودگی به حد هشدار نزدیک شود، پنل پیش از هشدار کاذب آن را گزارش می کند.

فضای اداری پروژه زیما سنتر، ساختمان اداری تجاری ۱۴ طبقه، اجرا شده توسط گروه مهندسی علیزاده
کدام سیستم برای کدام ساختمان
| نوع ساختمان | سیستم پیشنهادی رایج | دلیل |
|---|---|---|
| ساختمان مسکونی کوچک، چند طبقه | متعارف | تعداد زون کم، هزینه پایین تر، نگهداری ساده |
| ویلا و ساختمان کوچک اداری | متعارف، یا آدرس پذیر کوچک اگر یکپارچگی با هوشمندسازی مهم است | بسته به اندازه و نیاز به پایش |
| برج مسکونی | آدرس پذیر | تعداد زیاد واحد و دستگاه، نیاز به فرمان دقیق به فن ها و آسانسورها |
| ساختمان اداری و تجاری | آدرس پذیر | فضاهای زیاد، سقف کاذب گسترده، تغییرات مکرر چیدمان |
| هتل، بیمارستان، مرکز خرید | آدرس پذیر | اهمیت تشخیص سریع محل و مدیریت تخلیه مرحله ای |
| بازسازی ساختمان های قدیمی | آدرس پذیر بی سیم یا ترکیبی | کاهش کابل کشی و تخریب |
در ساختمان های با کاربری مختلط، ترکیب هم ممکن است. برای مثال یک پنل آدرس پذیر که با ماژول های زون، بخش هایی با دتکتورهای متعارف را هم پوشش می دهد.
نکات اجرایی و تجربه پروژه های تجاری
در پروژه های اداری و تجاری، چند موضوع بیشترین اثر را روی کیفیت سیستم اعلام حریق دارد:
- هماهنگی با سقف کاذب: جای دتکتورها باید با چراغ ها، دریچه های هوا و اسپرینکلرها هماهنگ شود. دتکتور نزدیک دریچه هوا ممکن است دود را دیر حس کند.
- فضای بالای سقف کاذب: اگر فضای بالای سقف کاذب کابل و تجهیزات زیادی دارد، ممکن است به پوشش دتکتور نیاز داشته باشد.
- برچسب و نقشه آدرس ها: ارزش سیستم آدرس پذیر به نام گذاری درست هر آدرس است. «دتکتور ۱۲۷» برای نگهبان معنایی ندارد، «طبقه پنجم، اتاق جلسات» دارد.
- تغییر چیدمان بعد از تحویل: در ساختمان های تجاری، مستأجرها دیوارها را جابه جا می کنند. هر تغییر باید با بازبینی جای دتکتورها و برنامه پنل همراه باشد.
- گرد و غبار دوره ساخت: دتکتورها را تا پایان کارهای پرگرد و خاک پوشیده نگه دارید یا پس از آن تمیز یا تعویض کنید.
- ماتریس علت و معلول: مشخص کنید هشدار هر ناحیه چه فرمان هایی صادر کند، مثل قطع هواساز، روشن شدن فن فشار مثبت، فرمان به آسانسورها و باز شدن درهای کنترل تردد.
آزمایش و نگهداری دوره ای در هر دو سیستم
هیچ سیستم اعلام حریقی بدون آزمایش منظم قابل اعتماد نیست. دتکتورها با گذشت زمان گرد و غبار می گیرند، باتری های پشتیبان پنل فرسوده می شوند و تغییرات ساختمان ممکن است بخشی از فضاها را بدون پوشش بگذارد. برنامه نگهداری معمولا این موارد را شامل می شود:
- بازدید روزانه یا هفتگی پنل توسط بهره بردار برای اطمینان از نبود خطا.
- آزمایش دوره ای دتکتورها و شستی ها، به طوری که در طول سال همه دستگاه ها دست کم یک بار آزمایش شوند.
- آزمایش آژیرها و فلاشرها و قابل شنیدن بودن هشدار در همه فضاها.
- آزمایش باتری های پشتیبان و منبع تغذیه پنل.
- آزمایش فرمان ها به فن ها، هواسازها، آسانسورها و درها.
- ثبت همه آزمایش ها و هشدارها در دفترچه یا حافظه پنل.
در سیستم آدرس پذیر، گزارش پنل از دتکتورهای کثیف یا معیوب، برنامه نگهداری را هدفمندتر می کند. در سیستم متعارف، این تشخیص فقط با آزمایش تک تک دستگاه ها ممکن است. همین تفاوت، در ساختمان های بزرگ هزینه نگهداری سالانه را به نفع سیستم آدرس پذیر تغییر می دهد.
سوالات متداول
سیستم اعلام حریق آدرس پذیر چقدر گران تر است
قیمت تجهیزات آدرس پذیر بیشتر است، اما در ساختمان های بزرگ، کاهش کابل کشی و مزیت های نگهداری بخشی از این تفاوت را جبران می کند. مقایسه دقیق فقط با برآورد هر دو سیستم برای همان پروژه ممکن است.
آیا می توان سیستم متعارف را بعدا به آدرس پذیر تبدیل کرد
معمولا پنل و دتکتورها باید تعویض شوند و مسیر کابل کشی هم ممکن است تغییر کند. اگر احتمال توسعه ساختمان وجود دارد، بهتر است از ابتدا سیستم آدرس پذیر انتخاب شود.
هر حلقه سیستم آدرس پذیر چند دستگاه را پشتیبانی می کند
ظرفیت هر حلقه به سازنده پنل بستگی دارد. طراح باید ظرفیت را با در نظر گرفتن ذخیره برای توسعه آینده انتخاب کند و حلقه ها را طوری تقسیم کند که یک خرابی بخش بزرگی از ساختمان را بی دفاع نگذارد.
کدام سیستم هشدار کاذب کمتری دارد
سیستم آنالوگ آدرس پذیر با جبران آلودگی و تنظیم حساسیت برای هر دستگاه، به طور معمول هشدار کاذب کمتری دارد. نصب درست و نگهداری منظم در هر دو سیستم مهم است.
جمع بندی
انتخاب بین اعلام حریق متعارف و آدرس پذیر به اندازه و پیچیدگی ساختمان برمی گردد. در ساختمان کوچک، سیستم متعارف کار خود را به خوبی انجام می دهد. در ساختمان متوسط و بزرگ، به خصوص اداری، تجاری و برج های مسکونی، سیستم آدرس پذیر با تشخیص دقیق محل، هشدار کاذب کمتر و برنامه ریزی منطقی فرمان ها، ارزش هزینه بیشتر خود را دارد.
گروه مهندسی علیزاده طراحی و اجرای سیستم های اعلام و اطفای حریق را برای پروژه های مسکونی، اداری و تجاری انجام می دهد. برای مشاوره طراحی اعلام حریق پروژه خود، از طریق درخواست مشاوره طراحی با ما در ارتباط باشید.
آخرین مقالات
-
اعلام حریق متعارف یا آدرس پذیر؟ مقایسه کامل ( ۱۴۰۵/۰۸/۲۷) -
اسپرینکلر پارکینگ: طراحی، اجرا و بازدید آتش نشانی ( ۱۴۰۵/۰۸/۲۴) -
کدام ساختمان ها ملزم به سیستم اطفای حریق هستند؟ ( ۱۴۰۵/۰۸/۲۰) -
تاییدیه آتش نشانی پایان کار: مراحل و مدارک ( ۱۴۰۵/۰۸/۱۷) -
تاسیسات هوشمند ساختمان: ۶ کاربرد عملی ( ۱۴۰۵/۰۸/۱۳)
